Tbilisidə gəzməli yerlər

Tbilisi Gürcüstanın paytaxtı və ölkənin ən böyük şəhəridir. Kür çayının hər iki sahilində yerləşən şəhər əsrlər ərzində müxtəlif dövlətlərin, mədəniyyətlərin və ticarət yollarının təsiri altında formalaşıb. Buna görə Tbilisinin memarlığında qədim qala divarlarından və pravoslav kilsələrindən XIX əsr binalarına və müasir tikililərə qədər fərqli üslublara rast gəlmək mümkündür. Şəhərin tarixi hissəsində taxta eyvanlı evlər, daş döşənmiş küçələr, kükürdlü hamamlar və dini abidələr qorunub saxlanılır.

Tbilisinin əsas üstünlüklərindən biri görməli yerlərin böyük hissəsinin bir-birinə yaxın olmasıdır. Köhnə şəhərdən başlayaraq Narikala qalasına, Abanotubaniyə, Metexi kilsəsinə, Sioni kafedralına və Nəbatat Bağına piyada çatmaq mümkündür. Şəhərin daha müasir hissəsində isə Rustaveli prospekti, teatrlar, muzeylər və böyük parklar yerləşir. Gürcüstan səfəri zamanı paytaxt ölkənin tarixi, dini memarlığı və şəhər mədəniyyəti ilə tanış olmaq üçün əsas dayanacaqlardan biridir. Tur.az Tbilisidə gəzməli yerləri təqdim edir.

Narikala qalası

Narikala qalası Tbilisinin ən qədim və ən tanınmış tarixi abidələrindən biridir. Qala Köhnə şəhərin üzərində, Kür çayına baxan yüksək ərazidə yerləşir. Tarixi mənbələr Narikalanın ilkin istehkamlarının IV əsrdə mövcud olduğunu göstərir. Sonrakı əsrlərdə şəhərə nəzarət edən müxtəlif hakimiyyətlər qalanı genişləndirib və müdafiə sistemini gücləndiriblər.

Bu gün Narikalanın böyük hissəsi qala divarları və müdafiə tikililərinin qalıqlarından ibarətdir. Yüksək mövqeyi sayəsində buradan Tbilisinin tarixi mərkəzi, Kür çayı, Metexi kilsəsi, Rike Parkı və şəhərin digər hissələri görünür. Buna görə Narikala təkcə tarixi abidə deyil, həm də Tbilisini yuxarıdan izləmək üçün ən münasib nöqtələrdən biridir.

Qalaya Köhnə şəhərdən piyada qalxmaq mümkündür. Digər seçim isə Rike Parkından hərəkət edən kanat yoludur. Qala ərazisində Müqəddəs Nikolay kilsəsi yerləşir. Mövcud kilsə əvvəlki tarixi məbədin yerində yenidən qurulub. Narikalanın yaxınlığından Tbilisi Nəbatat Bağına və Abanotubani istiqamətinə də keçmək mümkündür.

Köhnə şəhər yaxud Altstadt

Tbilisinin Köhnə şəhəri paytaxtın tarixi görünüşünün ən yaxşı qorunduğu hissələrdən biridir. Burada ensiz və dolama küçələr, daş döşəmələr, taxta eyvanlı evlər, kiçik həyətlər və müxtəlif dövrlərə aid dini tikililər bir-birinə yaxın yerləşir. Köhnə şəhəri piyada gəzmək Tbilisinin memarlıq xüsusiyyətlərini daha yaxından görməyə imkan verir.

Məhəllənin ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri ənənəvi Tbilisi evləridir. Bu tikililərin bir çoxunda küçəyə və ya daxili həyətə açılan taxta eyvanlar mövcuddur. Şəhərin tarixi inkişafı zamanı burada gürcü, erməni, fars və digər memarlıq təsirlərinin izləri formalaşıb.

Köhnə şəhərdə Sioni kafedralı, Abanotubani, Narikala qalası və digər mühüm tarixi yerlər yerləşir. Ərazidə restoranlar, kafelər, suvenir mağazaları və kiçik qalereyalar da fəaliyyət göstərir. Küçələrdən Kür çayı sahilinə və Sülh körpüsünə çıxmaq mümkündür. Buna görə Tbilisinin əsas görməli yerlərinin böyük hissəsini Köhnə şəhərdən başlayan piyada marşrutu ilə birləşdirmək olar.

Sioni kafedralı

Sioni kafedralı Tbilisinin əsas pravoslav dini abidələrindən biridir. Köhnə şəhərdə, Kür çayına yaxın ərazidə yerləşən məbəd əsrlər ərzində Gürcüstanın dini həyatında mühüm rol oynayıb. Kafedralın adı Yerusəlimdə yerləşən Sion dağından götürülüb.

Bu ərazidə ilk kilsənin tikintisinin erkən orta əsrlərdə başladığı qəbul edilir. Tbilisinin dəfələrlə hücumlara məruz qalması nəticəsində məbəd dağıdılıb və sonrakı dövrlərdə yenidən qurulub. Buna görə bugünkü binada müxtəlif tarixi mərhələlərin memarlıq izlərini görmək mümkündür.

Kafedralın daxilində dini ikonalar, divar təsvirləri və pravoslav kilsə memarlığına aid elementlər yerləşir. Sioni Gürcüstan Pravoslav Kilsəsinin tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyan məbədlərdən biridir. Köhnə şəhərin mərkəzi hissəsində yerləşməsi onun Narikala, Abanotubani və Metexi kimi məkanlarla eyni marşrut daxilində ziyarət edilməsinə imkan verir.

Metexi kilsəsi

Metexi kilsəsi Tbilisinin ən tanınan mənzərələrindən birini yaradan tarixi tikililərdən biridir. Kilsə Kür çayının sol sahilində, qayalıq üzərində yerləşir. Yüksək mövqeyi səbəbindən məbəd Köhnə şəhərin bir çox nöqtəsindən görünür.

Mövcud kilsə əsasən XIII əsrə aid edilir. Metexi ərazisinin tarixi isə daha qədim dövrlərə gedib çıxır. Bu yer Gürcüstan hökmdarlarının iqamətgahının yerləşdiyi ərazilərdən biri kimi də tanınır. Tikili Gürcüstanın orta əsr dini memarlığının nümunələrindəndir.

Kilsənin qarşısında Tbilisinin tarixi ilə sıx bağlı olan Kral Vaxtanq Qorqasalinin atlı heykəli yerləşir. Metexi meydanından Kür çayı, Narikala qalası və Köhnə şəhər aydın görünür. Kilsənin yerləşdiyi qayalıq Tbilisinin panoramik görüntülərini izləmək üçün də əlverişli nöqtədir.

Rustaveli küçəsi

Rustaveli prospekti Tbilisinin əsas şəhər arteriyalarından və mədəniyyət mərkəzlərindən biridir. Prospekt məşhur gürcü şairi Şota Rustavelinin adını daşıyır. Burada Tbilisinin mühüm ictimai, inzibati və mədəniyyət binalarının bir hissəsi yerləşir.

Prospekt boyunca XIX və XX əsrlərə aid müxtəlif memarlıq nümunələrini görmək mümkündür. Gürcüstan Milli Muzeyinin əsas binalarından biri, Tbilisi Opera və Balet Teatrı, teatr və sərgi məkanları bu ərazidə yerləşir. Küçə boyunca mağazalar, kitab dükanları, restoran və kafelər də fəaliyyət göstərir. Rustaveli prospekti Azadlıq meydanı istiqamətindən şəhərin mərkəzi hissəsinə doğru uzanır. Köhnə şəhərin tarixi atmosferindən sonra Tbilisinin daha müasir və inzibati hissəsini görmək üçün Rustaveli uyğun davam nöqtəsidir.

Tbilisi Opera və Balet Teatrı

Tbilisi Opera və Balet Teatrı Rustaveli prospektində yerləşən və memarlığı ilə dərhal diqqət çəkən mədəniyyət müəssisəsidir. Gürcüstanda opera teatrının tarixi XIX əsrin ortalarına gedib çıxır. Tbilisi həmin dövrdə Qafqazın mühüm mədəniyyət mərkəzlərindən biri olduğundan teatr şəhərin mədəni həyatında əhəmiyyətli yer tuturdu.

Teatr binasının fasadında Şərq memarlığından təsirlənən dekorativ elementlər üstünlük təşkil edir. Tağlar, ornamentlər və binanın ümumi quruluşu onu Rustaveli prospektindəki digər tarixi tikililərdən fərqləndirir.

Teatrda opera və balet tamaşaları səhnələşdirilir. Gürcüstanın peşəkar opera və balet ənənəsinin əsas mərkəzlərindən biri hesab edilən bina həm səhnə sənəti, həm də memarlıq baxımından Tbilisinin əhəmiyyətli mədəniyyət məkanlarındandır.

Tbilisi İsti Bulaqları və ya Abanotubani

Abanotubani Tbilisinin ən qədim məhəllələrindən biridir və şəhərin yaranma tarixi ilə birbaşa əlaqələndirilir. Məhəllə təbii kükürdlü isti su mənbələri ilə məşhurdur. Tbilisinin adının da gürcü dilində isti anlayışını ifadə edən sözlə əlaqəli olduğu qəbul edilir.

Abanotubani hamamları memarlığı ilə seçilir. Hamamların bir hissəsi yer səviyyəsindən aşağıda yerləşir və onların kərpicdən hazırlanmış günbəzləri küçədən görünür. Məhəllədə daha dekorativ fasada malik tarixi hamam binası da diqqət çəkir.

Kükürdlü hamamlar Tbilisinin şəhər mədəniyyətinin mühüm hissəsi olub. Tarixən həm yerli əhali, həm də şəhərə gələn səyyahlar bu hamamlardan istifadə ediblər. Abanotubani Köhnə şəhərin aşağı hissəsində, Narikala qalasının yaxınlığında yerləşdiyindən piyada gəzinti marşrutuna asanlıqla əlavə olunur.

Məhəllənin arxa hissəsindən dar dərəyə doğru piyada yol uzanır. Bu yol kiçik çay boyunca davam edərək Leğvtahevi şəlaləsinə çatır. Beləliklə, Abanotubani ərazisində tarixi hamamları və şəhərin mərkəzində yerləşən təbii mənzərəni birlikdə görmək mümkündür.

Sameba kafedralı

Sameba kafedralı, yəni Tbilisi Müqəddəs Üçlük Kafedralı Gürcüstanın ən böyük pravoslav dini komplekslərindən biridir. Elia təpəsində yerləşən kafedral böyük günbəzi və hündür mövqeyi sayəsində Tbilisinin müxtəlif nöqtələrindən görünür.

Kafedral ənənəvi gürcü kilsə memarlığının elementləri əsasında inşa olunub. Tikilidə daş üzlüklər, tağlar, dini ornamentlər və böyük mərkəzi günbəz əsas memarlıq xüsusiyyətlərini təşkil edir. Kompleks yalnız əsas kafedraldan ibarət deyil. Ərazidə başqa dini tikililər, inzibati binalar və geniş həyət də yerləşir.

Sameba Gürcüstan Pravoslav Kilsəsinin əsas dini mərkəzlərindən biridir. Kafedralın geniş ərazisi və şəhərə açılan mənzərəsi buranı Tbilisinin ən çox tanınan müasir dini abidələrindən birinə çevirib.

Vake Parkı və Zuheyr Meşəsi

Vake Parkı Tbilisinin böyük yaşıl istirahət məkanlarından biridir. Şəhərin Vake rayonunda yerləşən park geniş piyada yolları və ağaclıq sahələri ilə seçilir. Mərkəzi küçələrin sıxlığından uzaqlaşaraq açıq havada gəzmək üçün istifadə olunan əsas şəhər parklarındandır.

Parkın yuxarı hissəsinə doğru pilləkənlər və geniş gəzinti yolları uzanır. Burada İkinci Dünya müharibəsi ilə əlaqəli memorial kompleks yerləşir. Parkın müxtəlif hissələrində oturacaq və istirahət sahələri mövcuddur. Vake Parkının ətrafındakı yaşıl ərazilər Tbilisinin təbiət yönümlü gəzinti məkanlarını artırır. Şəhərin tarixi abidələrindən fərqli olaraq burada əsas diqqət memarlıqdan çox açıq hava, ağaclıq sahələr və piyada gəzintisinə yönəlir.

Tbilisi Nəbatat Bağı

Gürcüstan Milli Nəbatat Bağı Tbilisinin mərkəzində yerləşən ən böyük yaşıl ərazilərdən biridir. Bağ Narikala qalasının arxasındakı vadini əhatə edir və Köhnə şəhərə çox yaxın yerləşir. Buna görə tarixi mərkəzdən Nəbatat Bağına piyada keçmək mümkündür.

Bağda Gürcüstanın müxtəlif bölgələrinə və dünyanın başqa ərazilərinə aid bitkilər yetişdirilir. Ağaclar, kollar və dekorativ bitkilərlə yanaşı, burada elmi və botaniki məqsədlə qorunan kolleksiyalar da mövcuddur.

Ərazi relyef baxımından da maraqlıdır. Bağın daxilində dərələr, yamaclar, piyada cığırları və körpülər yerləşir. Kiçik çayın üzərindəki şəlalə bağın tanınan hissələrindən biridir. Gəzinti yolları müxtəlif istiqamətlərdə davam etdiyindən bağın ayrı-ayrı hissələrini piyada araşdırmaq mümkündür.

Tbilisi Müasir İncəsənət Muzeyi

Tbilisidə müasir gürcü incəsənətini təqdim edən əsas məkanlardan biri Zurab Tsereteli Müasir İncəsənət Muzeyidir. Muzey Rustaveli prospektində yerləşir və şəhərin digər mühüm mədəniyyət müəssisələrinə yaxındır.

Muzeyin ekspozisiyasında rəsm, heykəltaraşlıq və müxtəlif vizual sənət nümunələri nümayiş etdirilir. Kolleksiyanın mühüm hissəsini gürcü rəssam və heykəltaraş Zurab Tseretelinin yaradıcılığı təşkil edir. Muzeydə müxtəlif sərgilər və müasir incəsənətlə bağlı layihələr də təqdim olunur.

Tbilisinin tarixi kilsə və qalalarından fərqli olaraq bu muzey şəhərin müasir incəsənət istiqamətini göstərir. Rustaveli prospektini gəzərkən Opera və Balet Teatrı və digər mədəniyyət məkanları ilə birlikdə muzeyi də ziyarət etmək mümkündür.

Mtatsminda Dağı və Parkı

Mtatsminda Tbilisinin ən tanınmış yüksəkliklərindən biridir. Dağ şəhərin mərkəzi hissəsinin üzərində yerləşir və buradan Tbilisinin geniş panoraması görünür. Kür çayı, şəhərin mərkəzi küçələri, tarixi məhəllələr və uzaqdakı yaşayış əraziləri bu nöqtədən izlənilə bilər.

Mtatsmindaya çatmağın ən tanınmış yollarından biri Tbilisi funikulyorudur. Funikulyor dağın yamacı ilə hərəkət edərək sərnişinləri yuxarı hissəyə aparır. Yolun üzərində Mtatsminda Panteonunun yerləşdiyi dayanacaq da var.

Mtatsminda Panteonu Gürcüstanın tanınmış yazıçı, şair və ictimai xadimlərinin dəfn olunduğu yerdir. Panteon Müqəddəs David kilsəsinin ətrafında yerləşir və Gürcüstanın mədəni tarixində mühüm yer tutur.

Dağın zirvəsində isə Mtatsminda Parkı fəaliyyət göstərir. Parkda müxtəlif attraksionlar, gəzinti sahələri, restoran və kafelər yerləşir. Ərazidəki müşahidə nöqtələri Tbilisinin panoramasını izləməyə imkan verir. Beləliklə, Mtatsminda həm şəhər mənzərəsi, həm tarixi Panteon, həm də əyləncə parkını bir ərazidə birləşdirən Tbilisinin əsas gəzməli yerlərindən biridir.