Astarada gəzməli yerlər

Astara Azərbaycanın cənubunda yerləşən, həm tarixi, həm də təbii gözəllikləri ilə dolu olan mühüm rayondur. Zəngin mədəni irsi, bənzərsiz təbiət mənzərələri və tarixi tikililəri ilə bu rayon həm yerli, həm də xarici turistlərin evinə çevrilib. Onun tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır. Strabon bu bölgə haqqında yazılarında Astaranın təbiətinə və iqliminə dair fikirlərə yer vermişdir. Astaranın bənzərsiz təbiəti tarix boyu bir çox sivilizasiyalara ilham verib. Bu bölgədə çoxlu tarixi binalar, mədəni irs var. Tur.az Astaranın gözəlliklərini sizlərə təqdim edir.

Yanar Bulaq və Termal sular

Astaranın tanınmış təbii sərvətlərindən biri mineral və termal su mənbələridir. Bu baxımdan Ərçivan ərazisində yerləşən Yanar Bulaq xüsusi maraq doğurur. Bulağın əsas xüsusiyyəti sudan təbii qazın ayrılmasıdır. Qaz alışdırıldıqda suyun səthinə yaxın hissədə alov müşahidə edilir. Məhz bu xüsusiyyətinə görə mənbə Yanar Bulaq adı ilə tanınır.

Ərazidə mineral su mənbələrinin olması Astaranın geoloji quruluşu ilə əlaqələndirilir. Yanar Bulaq uzun müddətdir yerli sakinlərin tanıdığı təbii məkanlardan biridir. Bura gələnlər həm bulağın fərqli xüsusiyyətini müşahidə edir, həm də Ərçivan və ətraf ərazilərlə yaxından tanış olmaq imkanı əldə edirlər.

Hirkan Milli Parkı

Astaranın təbiətindən danışarkən Hirkan Milli Parkı xüsusi qeyd edilməlidir. Hirkan meşələri Xəzər dənizinin cənub-qərb sahillərində qorunub qalmış qədim meşə ekosisteminin mühüm hissəsidir. Milli parkın ərazisi Lənkəran və Astara rayonlarını əhatə edir. Buradakı meşələr bitki müxtəlifliyi ilə seçilir və bir sıra nadir ağac növlərinin təbii yayılma ərazisidir.

Hirkan meşələrində dəmirağacı, şabalıdyarpaq palıd, vələs, azat ağacı və digər bitki növlərinə rast gəlinir. Xüsusilə dəmirağacı bölgənin ən çox tanınan ağaclarından biridir. Meşənin bəzi hissələrində iri gövdəli və yaşlı ağaclar qorunub saxlanılır.

Milli park yalnız flora baxımından deyil, fauna baxımından da əhəmiyyətlidir. Ərazi müxtəlif məməlilərin, quşların və digər canlıların yaşayış mühitidir. Hirkanın sıx meşələri, dağlıq relyefi və zəngin bitki örtüyü Astaranın ekoturizm imkanlarının əsas hissəsini təşkil edir.

Astara bulvarı

Astara Bulvarı rayon mərkəzində Xəzər dənizi sahilində yerləşən əsas istirahət ərazilərindən biridir. Dəniz sahili boyunca salınmış bulvar Astaranın müasir hissəsini görmək istəyənlərin baş çəkə biləcəyi məkanlar sırasındadır. Burada piyada gəzmək, dəniz mənzərəsini seyr etmək və sahil boyunca istirahət etmək mümkündür.

Bulvarın ərazisində gəzinti sahələri, yaşıllıqlar, uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş hissələr və müxtəlif istirahət obyektləri yerləşir. Sahilin açıq olması Xəzər dənizini geniş panoramda izləməyə imkan verir. Şəhər daxilində yerləşməsi səbəbindən Astaranın digər məkanlarına gedərkən bulvara da rahat şəkildə baş çəkmək mümkündür.

Məhəmməd Hənəfiyyə məscidi

Ərçivanda yerləşən Məhəmməd Hənəfiyyə məscidi Astaranın dini və tarixi tikililərindən biri kimi tanınır. Məscid bölgənin qədim dini-memarlıq irsini əks etdirən abidələr sırasında göstərilir. Tikilinin tarixi ilə bağlı yerli mənbələrdə və rəvayətlərdə müxtəlif məlumatlara rast gəlinir.

Məscidlə bağlı yayılan məlumatlardan biri Şah İsmayıl Xətainin Ərçivandan keçərkən burada olması ilə əlaqədardır. Bu məlumat daha çox yerli tarixi rəvayət kimi təqdim edilir. Buna görə məscid yalnız ibadət yeri deyil, Ərçivanın tarixi yaddaşı ilə əlaqələndirilən məkanlardan biri hesab olunur. Tikilinin qorunması Astaranın dini memarlıq nümunələrinin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Kərbəlayi Həmid Abdulla hamamı

Kərbəlayi Həmid Abdulla hamamı Astaranın ənənəvi məişət memarlığını əks etdirən tarixi tikililərdən biridir. Hamamın quruluşunda bölgədə istifadə edilən ənənəvi tikinti üsullarının xüsusiyyətləri görünür. Belə hamamlar keçmişdə yalnız yuyunmaq üçün istifadə edilən tikililər olmayıb, yaşayış məntəqələrinin sosial həyatında da müəyyən rol oynayıb.

Hamamın istilik sistemi ənənəvi üsullara əsaslanırdı. Tikilinin daxili quruluşu istiliyin qorunmasına və hamam otaqlarına paylanmasına uyğun şəkildə hazırlanmışdı. Bu cür tarixi tikililər Astara əhalisinin keçmiş məişətini, tikinti təcrübəsini və yaşayış mədəniyyətini öyrənmək baxımından maraqlı nümunələrdir.

Ləm: Yay evləri

Astaranın kənd memarlığında diqqət çəkən tikili növlərindən biri ləmlərdir. Ləm əsasən isti havalarda istifadə üçün nəzərdə tutulmuş, evin həyətində tikilən üstüörtülü və açıq konstruksiyalı istirahət məkanıdır. Bu tikililər xüsusilə Azərbaycanın cənub bölgəsinin rütubətli və isti iqliminə uyğunlaşdırılıb.

Ləmlərdə ailə üzvləri istirahət edir, qonaqlar qəbul olunur və süfrə açılırdı. Açıq quruluş havanın sərbəst hərəkətinə şərait yaratdığı üçün belə tikililər kənd həyatında praktik əhəmiyyət daşıyırdı. Astaranın bəzi kəndlərində qorunmuş ləmlər bölgənin ənənəvi memarlığının maraqlı nümunələri hesab edilir.

Ləmlərin Azərbaycan kinosu ilə də əlaqəsi var. Astara bölgəsində qorunmuş belə tikililərdən biri məşhur "Ulduz" filminin çəkiliş məkanları sırasında göstərilir. Bu səbəbdən ləmlər həm etnoqrafik, həm də mədəni baxımdan maraq doğurur.

Sım kəndi

Sım Astaranın dağlıq ərazisində yerləşən və son illərdə təbiət turizmi ilə daha çox tanınan kəndlərindən biridir. Kəndin ətrafında qayalıqlar, meşələr, dağ çayları və şəlalələr yerləşir. Ərazidə iri daşların və qayaların çoxluğu kəndin mənzərəsinə fərqli görünüş verir.

Sımın əsas üstünlüklərindən biri təbiət ərazilərinin yaşayış məntəqəsinə yaxın olmasıdır. Kənddən müxtəlif istiqamətlərdə piyada hərəkət etməklə şəlalələrə və dağlıq sahələrə çatmaq mümkündür. Sım və Dustaqana şəlalələri bu ərazinin tanınmış təbiət məkanlarındandır. Şəlalələrə gedən yolların müəyyən hissələri avtomobillə hərəkət üçün uyğun olmadığından marşrutun bir hissəsini piyada keçmək lazım gəlir.

Sım həm də kənd turizmi baxımından maraqlıdır. Burada Astaranın dağ kəndlərinə məxsus yaşayış tərzini, yerli təsərrüfatları və təbiətlə sıx bağlı kənd mühitini görmək mümkündür. Dağlıq relyefə görə əraziyə səfər zamanı yol şəraitini əvvəlcədən nəzərə almaq vacibdir.

Hamoşam kəndi

Hamoşam Astaranın dağ kəndlərindən biridir. Kənd və ətraf ərazilər həm təbiəti, həm də aşkar edilmiş tarixi nümunələri ilə diqqət çəkir. Hamoşamda tapılmış daş heykəllər və digər maddi mədəniyyət nümunələri bölgənin qədim yaşayış tarixi haqqında məlumat verən tapıntılar sırasında göstərilir.

Kəndlə bağlı diqqət çəkən təbii məkanlardan biri Sepestenux mağarasıdır. Mağara dağlıq ərazidə yerləşdiyindən buraya çatmaq adi şəhər gəzintisindən daha çətindir. Əraziyə gedərkən relyef, məsafə və hava şəraiti nəzərə alınmalıdır.

Hamoşam Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mirzə Cəbiyevin doğulduğu kənd kimi tanınır. Bu fakt kəndin Azərbaycanın XX əsr tarixi ilə əlaqəsini göstərən mühüm məqamlardan biridir.

Kafu qalası

Kafu qalası Hamoşam kəndi yaxınlığındakı dağlıq ərazidə yerləşən qədim müdafiə tikilisidir. Qalanın yerləşdiyi mövqe ətraf ərazilərin müşahidə edilməsi baxımından əlverişli olduğundan onun müdafiə məqsədilə istifadə edildiyi ehtimal olunur.

Kafu qalası haqqında yerli mənbələrdə Babəkin ərəb xilafətinə qarşı mübarizəsi ilə bağlı rəvayətlər də mövcuddur. Lakin bu əlaqə barədə məlumatları tarixi fakt kimi deyil, bölgədə qorunub saxlanılan rəvayət kimi qiymətləndirmək daha düzgündür. Qalanın qalıqları Astaranın dağlıq hissəsində mövcud olmuş müdafiə sistemləri və qədim yaşayış məntəqələrinin tarixinin öyrənilməsi baxımından maraq doğurur.

Qalaya gedən ərazi dağlıq olduğundan səfər üçün fiziki hazırlıq və yerli marşrutları tanıyan şəxsin müşayiəti faydalıdır.

Şindan qalası

Şindan qalası Astara bölgəsinin ən maraqlı dağ qalalarından biridir. Qala Azərbaycan-İran sərhədinə yaxın dağlıq ərazidə, çətin relyefə malik yüksəklikdə yerləşir. Belə bir mövqedə tikilməsi onun müdafiə və müşahidə məqsədi daşıdığını göstərir.

Şindan qalasının tarixi erkən orta əsrlərlə əlaqələndirilir. Qalanın yerləşdiyi yüksəklik ətraf əraziləri nəzarətdə saxlamaq üçün əlverişli olub. Bölgənin tarixində müxtəlif hərbi və siyasi hadisələrin baş verdiyi nəzərə alındıqda Şindanın strateji mövqeyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Qalanın ətrafında qədim qəbir daşlarına və müxtəlif arxeoloji izlərə rast gəlindiyi barədə məlumatlar mövcuddur. Tikilinin yalnız müəyyən qalıqları günümüzə çatıb. Şindan qalasına gedən marşrutun mürəkkəbliyi səbəbindən əraziyə yerli bələdçi ilə səfər etmək daha məqsədəuyğundur.

Siçr şəlaləsi

Siçr şəlaləsi Astaranın dağlıq hissəsində yerləşən və çatılması daha çətin olan təbiət məkanlarından biridir. Şəlaləyə aparan yol meşəlik və dağlıq ərazidən keçdiyi üçün buraya səfər xüsusi hazırlıq tələb edir. Yolun müəyyən hissələrinin piyada qət edilməsi lazım gəlir.

Şəlalənin ətrafındakı sıx bitki örtüyü Hirkan təbiətinə xas mənzərə yaradır. Dağlardan gələn su qayalı sahədən aşağı tökülərək şəlaləni formalaşdırır. Ərazinin yaşayış məntəqələrindən uzaqda yerləşməsi səbəbindən buraya ilk dəfə gedənlərin yerli bələdçinin köməyindən istifadə etməsi daha təhlükəsizdir.

Siçr şəlaləsinin yaxınlığında qədim qəbiristanlıq və tarixi izlərin olduğu barədə yerli məlumatlar da mövcuddur. Buna görə ərazi yalnız təbiət mənzərəsi ilə deyil, ətrafındakı tarixi izlərlə də diqqət çəkir. Sım kəndi, Hirkan meşələri və digər dağlıq ərazilərlə birlikdə Siçr şəlaləsi Astaranın təbiət turizmi imkanlarını göstərən məkanlardan biridir.